بررسی رابطه ترس از بیماری کرونا بر انگیزه پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان

نویسنده اول: رضاچالمه

نویسنده دوم: خجسته شهریاری

نویسنده مسئول: خجسته شهریاری (تلفن: 09139493858         khojasteh1985sh@gmail.com)

کلمات کلیدی: ترس از بیماری کرونا- انگیزه پیشرفت تحصیلی.

 

1. مقدمه

شیوع بیماری کووید19 در انتهای سال2019 در ووهان چین گزارش شد. این بیماری با نرخ شیوع بالا در کم‌تر از چهار ماه تقریباً همه کشورهای جهان را درگیر نمود به نحوی که سازمان بهداشت جهانی در11 مارس سال2020 این وضعیت را پاندمی یا همه‌گیری جهانی اعلام کرد(تکین[1] ،2020) این بیماری بسیار عفونی و یروسی با تظاهرات بالینی شامل تب، لرز، گلودرد، سرفه، مشکل در تنفس، تهوع، استفراغ و اسهال تا تاریخ 27 می2020، موجب مبتلابه مرگ مردم جهان شده است.

بیماری ناشی از کرونا[2] ویروس جدید (COVID-19) برمردم بسیاری از کشورها در بسیاری از مناطق جغرافیایی تاثیر گذاشته است. هرچند سازمان بهداشت جهانی و مقامات بهداشت عمومی در سراسر جهان اقدام به مهار شیوع بیماری کرده‌اند اما وجود بحران ترس[3] در مردم به یک موضوع نگران‌کننده تبدیل شده است(نورایی، انتظاری، 1399). همه‌گیری یک بیماری می‌تواند به‌شدت موجب افزایش نگرانی و اضطراب و حتی بیماری‌های روانی جدی در افراد گردد همان‌طورکه در گذشته در همه‌گیری‌هایی نظیر طاعون سیاه نیز دیده شده است؛ ترس و اضطراب در میان افراد به‌شدت افزایش یافت و افراد بیشتر با ترس از مرگ مواجه بودند (روی، تریپاتی، کار، شارما[4]،2020).

یکی از انواع ترس‌های افراد ترس از بیمار شدن است(نورمن[5] و همکاران، 2020). افرادی که ترس از بیمار شدن دارند، مداوم تصور می‌کنند که هر چیزی ممکن است باعث بیماری آنان شود و به همین دلیل به‌طور مداوم به پزشک مراجعه می‌کنند. همچنین زمانی که فرد تصور کند یک بیماری خودش، اطرافیان، اعضای خانواده و دوستانش را تهدید می‌کند، ترس او از ابتلا به آن بیماری بیشتر می‌شود (جافرانی و پاتل[6]،2020) ترس از بیمار شدن یکی از آزاردهنده‌ترین وسواسه است(کروین، پرین، السون،کلائسدوتر-کنوتسون و لیندوال[7]،2020) که باعث نگرانی شدید و رفتارهای کنترل گرایانه و محدودکننده نسبت به خود و اطرافیان می‌گردد. این روزها بحث بیماری ناشی از کرونا ویروس موجی از نگرانی و ترس را در سراسر جهان به‌ویژه ایران ایجاد کرده است و اثرات روان‌شناختی منفی، بر انگيزه پيشرفت تحصيلي[8] چنین دانش‌آموزان گذاشته است.

اهميت متغّيرهاي شناختي و غيرشناختي در انگيزه پيشرفت تحصيلي دانش‌آموزان بسیار مهم می‌باشد. پيشرفت تحصيلي خود را به عوامل مختلفي ازجمله توانايي، سعي و كوشش، سطح دشواري تكليف و ... نسبت مي‌دهند كه همين امر به نوبه خود، انتظارات متفاوتي را در آنان ايجاد كرده و منجربه انگيزه‌هاي متفاوتي در آنان مي‌شود. بنابراين اسناد هم به‌علّت اثرات خود و هم به‌علّت عواطفي كه ايجاد مي‌كنند از اهميت خاصي برخوردارند و مي‌توانند بر بسياري از عوامل ديگر ازجمله ميزان انگيزة فرد براي پيشرفت تحصيلي او اثرگذار باشند(هیلگارد[9]، 1385). نقش مهم انگيزش پيشرفت به‌عنوان يك رگه شخصيتي و يك عامل موثر بر پيشرفت تحصيلي است. به‌طوركلي انگيزش پيشرفت، تمايل به تلاش جهت دستيابي به موفقيت و اثرات مثبت مرتبط با آن و اجتناب از شكست و اثرات منفي مرتبط با آن را منعكس مي‌كند(بوساتو، پرينس، ال شات و هميگر[10]، 2000 ) و به‌عنوان يك پيش‌بيني كننده مهم براي عملكرد شناختي ازجمله پيشرفت تحصيلي مورد توجه قرار مي‌گيرد(اتكينسونو فيدر[11]، 1964) مطالعه‌هاي انجام شده درباره انگيزش پيشرفت مبين اين نكته‌اند كه وقتي نياز به پيشرفت در دانش‌آموزان بيشتر است، عملكرد آن‌ها بهتر می‌شود.(باردويل و براكسما[12]،1985) همچنين پژوهشگراني مانند پتري (1996) نشان داده‌اند كه انگيزه بالاي پيشرفت با تمايل به دستيابي به علل موفقيت و اسناد توانايي به خود و انگيزه پايين پيشرفت با اسناد عدم موفقيت به تكليف يا شانس و ناتواني به خود همراه است. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه معنادار بین ترس از كرونا و انگيزه پيشرفت تحصيلي بود.

 

1.1. روش تحقیق

جامعه آماری: پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی است. جامعه پژوهش 130نفر از دانش‌آموزان مقطع متوسطه بود.که ازطریق نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند. (ابتدا در شهر رودبار جنوب از بین چهار دبیرستان متوسطه دوم چهار مدرسه انتخاب سپس از هر مدرسه دو کلاس، انتخاب و دانش‌آموزان آن کلاس‌ها به‌عنوان نمونه مدنظر قرار گرفته شد). با رعایت اصول اخلاقی از دانش آموزان خواسته شد پرسشنامه‌های مورد نظر را با دقت تکمیل کنند. روش تجزیه و تحلیل اطلاعات با استفاده از روش آمار توصیفی و آمار استنباطی با استفاده از نرم‌افزار آماری spss آن را تحلیل کردیم. با استفاده از روش آمار توصیفی و آمار استنباطی به‌وسیله آزمون اماری رگرسیون و با نرم‌افزار spss انجام شد.

 

2.1. ابزار سنجش

پرسشنامه استاندارد پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان دبیرستانی. ساعتچی. محمود، کامکاری. کامبیز، عسکریان. مهناز. این پرسشنامه دارای 60 سوال بوده و هدف آن سنجش پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان می‌باشد.

 

این پرسشنامه براساس عبارات 2 گزینه‌ای بلی و خیر (بلی=0 ؛ خیر=1 ) می­باشد

3.1. روایی و پایایی پرسشنامه

قابلیت اعتماد یا پایایی یک ابزار عبارت است از درجه ثبات آن در اندازه‌گیری هر آن‌چه اندازه می­گیرد یعنی این‌که ابزار اندازه‌گیری در شرایط یکسان تا چه اندازه نتایج یکسانی به‌دست می­دهد.

برای پایایی این ابزار 40 پرسشنامه تکمیل شده را وارد نرم‌افزار spss نمودیم و سپس الفای کرونباخ آن را به‌دست آورده‌ایم که مقدار آن 82/0 به‌دست آمد که نشان‌دهنده پایایی این پرسشنامه می‌باشد.

 

 

 

پرسشنامه استاندارد کوید19 ساخته شده توسط صدیقه حیدری درسال (1399). که در قالب 7 گویه عامل ترس از کوید 19 اندازه‌گیری کرده توسط مارتینر - لورکا و همکاران درسال 2020در جامعه دانشجویان اسپانیایی هنجاریابی گردیده است.

نمره‌گذاری این مقیاس ازطریق طیف 5 درجه‌ای لیکرت ازکاملا مخالفم (1)تا کاملا موافقم (5) انجام شده است این مقیاس هیچ گویه‌ای نمره‌گذاری معکوس ندارد.

روایی این ابزار روایی سازه درطی تحلیل اکتشافی مورد بررسی واقع شده و مورد تایید قرارگرفته است‌ .پایایی ابزار نیز ازطریق آلفای کرونباخ مورد بررسی واقع شده که به مقدار بالاتر از7/. به‌دست امده است. (مارتینز - لورکاو همکاران، 2020)

 

4.1. یافته‌ها

بررسی نرمال بودن نمرات متغیر‌های پژوهش:

جدول 1: بررسی نرمال بودن متغیر‌های پژوهش

باتوجه به جدول 1 مي‌توان متوجه شد كه سطوح معناداري از مقدار قابل قبول (05/0) بیشتر است لذا آزمون‌های نرماليتی اين متغير معنادار نیست. بنابراين فرضيه نرمال بودن تایید می­شود. (05/0P-Value > ). بنابراين براي تجزيه و تحليل فرضيه‌ها از آزمون پارامتري استفاده مي­شود. در ادامه نمودار نرمالیتی اين متغيرها مورد بررسي قرار مي‌گيرد.

بین ترس از كرونا و انگيزه پيشرفت تحصيلي رابطه‌ی معنی‌داری وجود دارد.

H₀: بین ترس از كرونا و انگيزه پيشرفت تحصيلي رابطه معناداری وجود ندارد.

H₁: بین ترس از كرونا و انگيزه پيشرفت تحصيلي رابطه معناداری وجود دارد.

 

به منظور بررسی رابطه بین متغیرهای ترس از كرونا و انگيزه پيشرفت تحصيلي از ضریب همبستگی پیرسون استفاده شده است. نتایج حاصل از این آزمون در جدول 2 آمده است.

 

جدول 2 ضرایب همبستگی بین متغیر‌های ترس از كرونا و انگيزه پيشرفت تحصيلي

^**در سطح معنی‌داری 01/0

نتایج حاصل از آزمون همبستگی پیرسون نشان می‌دهد که بین ترس از كرونا و انگيزه پيشرفت تحصيلي رابطه معنی‌دار وجود دارد (سطح معنی‌داری کوچک‌تر از 01/0) و این رابطه به‌صورت معكوس قرار دارد. پس با بالا رفتن ترس از كرونا انگيزه پيشرفت تحصيلي افراد كاهش مي‌يابد و بر عكس.

 

5.1. بحث و نتیجه‌گیری

هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه ترس از بیماری کرونا بر انگیزه پیشرفت تحصیلی بود. نتایج نشان داد بین ترس از كرونا و انگيزه پيشرفت تحصيلي رابطه معنی‌دار وجود دارد (سطح معنی‌داری کوچک‌تر از 01/0) و این رابطه به‌صورت معكوس قرار دارد. پس با بالا رفتن ترس از كرونا انگيزه پيشرفت تحصيلي افراد كاهش مي‌يابد و بر عكس.

  در جمع‌بندی نهایی از تحلیل‌ها می‌توان گفت: به‌طوری ترس از ابتلا به این ویروس باعث تعطیلی بسیاری از مراکز، نهادها، دانشگاه و مدارس و غیره شده است. ازسوي ديگر در ايران باتوجه به تعطيلي مدارس و مراكز آموزشي و تأكيد فراوان بر خانه‌نشيني ميزان ترس دانش‌آموزان و دانشجويان دوچندان شده است. از يك‌سو ترس از يك ويروس ناشناخته و از سوي ديگر ترس از انگیزه پیشرفت تحصيلي و... باعث دوچندان شدن ترس در اين افراد می‌شود؛ در تبيين مي‌توان گفت كه هر كجا مواردي باشدكه براي انسان‌ها ناشناخته باشند اين ناشناخته بودن به‌خودي خود باعث به‌وجود آمدن هراس و ترس در افراد مي‌شود.

می‌توان اين‌گونه گفت، زماني‌كه راه‌های تقویت انگیزش و پیشرفت تحصیلی به دانش‌آموزان ارائه شود ترس از انگیزش و پیشرفت تحصیلی كاهش وحس كنترل بر زندگي افزايش پيدا مي‌كند لذا همچنان كه حس كنترل افزايش مي‌يابد احساس ترس كاهش مي‌يابد.

  پژوهش حاضر با سه محدودیت عمده روبه‌رو بود که تعمیم پذیری یافته‌های آن را با مشکل موجه می‌سازد. این محدودیت‌ها عبارتنداز:

1-گردآوری داده‌های این پژوهش فقط ازطریق پرسشنامه‌ها صورت گرفت احتمال دارد که داده‌ها اصلا با واقعیت منطبق نباشد .2- احساس عدم مسئولیت و انگیزه لازم در ارتباط با تکمیل پرسشنامه در دانش‌آموزان.

موارد زیر برای پژوهش‌های آتی پیشنهاد می‌شود:

1- تکرار پژوهش به همراه انجام مطالعات پی‌گیری با ابزار‌های اندازه‌گیری مناسب‌تر.

پیشنهاد می‌شود به‌خاطر بیماری کرونا کلاس‌های آموزشی(به‌صورت آنلاین) برای دانش‌آموزان برگزار کنند و از ترس آن‌ها کاهسته شود و راه‌هایی تقویت انگیزه تحصیلی را در دانش‌آموزان افزایش دهند.

 

منابع

[1] اتكينسون، ريتا، ال؛ اتكينسون، ريچارد، اس؛ اتكينسون، ارنست و هيلگارد (1980). زمينه روان‌شناسي، ج اول، ترجمه محمد نقي براهني و همكاران(1374) تهران، انتشارات رشد.

[2] ساقی نورایی، ملیحه انتظاری، (1399) اختلال استرس و اضطراب ناشی از کووید- 11 در جوامع؛ مجله طب دریا دوره 2، شماره 1، بهار 1399صفحات: 65-66.

[3] هيلگارد، ارنست و ديگران (1385). زمينه روان‌شناسي، جلد دوم. ترجمه محمد تقي، براهني و همكاران تهران، انتشارات رشد.

 [4] Cervin, M., Perrin, S., Olsson, E., Claesdotter-Knutsson, E., & Lindvall, M. (2020).Incompleteness, harm avoidance, and disgust: a comparison of youth with OCD, anxietydisorders, and no psychiatricdisorder.Journal of Anxiety Disorders, 69, 102175

[5] Jafferany, M., & Patel, A. (2020). Understanding psychocutaneous disease: psychosocial& psychoneuroimmunologic perspectives. International journal of dermatology, 59 (1), 8-15.

[6] Norman, A. L., Woodard, J. L., Calamari, J. E., Gross, E. Z., Pontarelli, N., Socha, J., &Armstrong, K.(2020). The fear of Alzheimer’s disease: mediating effects of anxiety onsubjective memory complaints. Aging &mental health, 24 (2), 308-314.

[7] Organization WH. Mental health andpsychosocial considerations during the COVID-19outbreak, 18 March 2020. World HealthOrganization; 2020.

[8] Roy D, Tripathy S, Kar SK, Sharma N, VermaSK, Kaushal V. Study of knowledge, attitude,anxiety & perceived mental healthcare need inIndian population during COVID-19 pandemic.Asian Journal of Psychiatry. 2020:102083. doi:10.1016/j.ajp.2020.102083

[9] Takian A, Raoofi A, Kazempour-Ardebili S.COVID-19 battle during the toughest sanctions

against Iran. Lancet (London, England). 2020;395(10229):1035. doi:10.1016/S0140-6736(20)30668-1

 

 

پیوست

تا حد امکان از پیوست‌ها استفاده نکنید. در صورت وجود بیش از یک پیوست، آنها را با الف، ب و ... نام‌گذاری کنید. همه پیوست‌ها بایستی در متن مقاله ارجاع داده شده باشند.